بميرد قبل از توبه ، مرده است در صورتى كه حلال شمرده چيزى را كه خداوند حرام شمرده است » . اين هم حال قبل از ورودش به جهنم كه در نزد اهل « موقف » مفتضح و رسواست و در شمار كفار است ؛ زيرا كه مستحلِّ محرَّمِ الهى كافر است . و مُغتاب در اثر او مثل اوست ، بنابر اين حديث شريف . و حال برزخ او نيز روايت از رسول خدا - صلّى اللَّه عليه و آله - گرديده : عَنْ أَنَسٍ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلّى اللَّه عليه و آله : « مررت ليلة أسري بي على قوم يخمشون وجوههم بأظافيرهم . فقلت : يا جبرئيل من هؤلاء ؟ قال : هؤلاء الذين يغتابون الناس و يقعون في أعراضهم » « 1 » . انس بن مالك [ گويد ] : « رسول خدا - صلّى اللَّه عليه و آله - فرمود : گذشتم در شب معراج به قومى كه روىهاى خود را با چنگال خويش خراش مىدادند . از جبرئيل پرسيدم : اينها كيان‌اند ؟ گفت : " اينها كسانى هستند كه غيبت مردم را مىكردند و واقع مىشدند در اعراض آنها " » . پس ، معلوم شد كه شخص مُغتاب در برزخش رسوا و مفتضح است ، و در موقفش پيش اهل آن خجل و شرمسار است ، و در جهنم نيز با رسوايى و بىآبرويى خواهد به‌سر برد ؛ بلكه بعض مراتب آن نيز اسباب رسوايى در اين عالم شود . چنانچه در حديث شريف كافى وارد است : عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِاللَّهِ - عليه السَّلام - يَقُولُ : « قال رسول الله صلى الله عليه و آله : يا معشر من أسلم بلسانه و لم يخلص الإيمان إلى قلبه لا تذموا المسلمين و لا تتبعوا عوراتهم فإن من تتبع عوراتهم ، تتبع الله عورته ؛ و من تتبع الله عورته ؛ يفضحه و لو في بيته » « 2 » . حضرت صادق - عليه السلام - از حضرت رسول - صلّى اللَّه عليه و آله - حديث مىكند كه فرمود : « اى گروهى كه به زبان اسلام آورديد و ايمان به قلب شما وارد نشده ؛

--> ( 1 ) - المصنّفات الأربعة ، كشف الريبة ، ص 31 . ( 2 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 354 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب من طلب عثرات المؤمنين وعوراتهم » ، حديث 2 .